Góða nótt?
Hljómar sem eitthvað
sjálfsagt – en er góð nótt sjálfsögð hjá öllum?
Góður og endurnærandi svefn öllum mikilvægur, en
ekki öllum gefinn. Truflandi þættir eins og hrotur og
öndunartruflanir í svefni geta haft veruleg áhrif á svefninn,
líðanina næsta dag og svo heilsuna þegar til lengri tíma er
litið.
Algengasta form öndunartruflunar í svefni er
svokallaður kæfisvefn. Hann einkennist af öndunarstöðvun sem varir
í 10 sekúndur eða lengur, 30 sinnum eða oftar yfir nóttina.
Þessi öndunarstöðvun verður vegna þrengingar í efri
loftvegum sem hindrar það að loft berist til lungnanna. Við þetta
verður líkaminn fyrir súrefnisskorti sem heilinn skynjar og gefur
svo skilaboð um að létta á svefninum til þess að fylla lungun af
lofti að nýju.
Kæfisvefn hefur víðtæk áhrif á heilsu og líðan.
Hann hefur áhrif á hve vel viðkomandi hvílist og þ.a.l. hve vel
hann stendur sig í leik og starfi og birtist m.a. í dagsyfju,
skertri athygli, úthaldi, líðan og lund. Meðal annars hafa alvarleg
umferðarslys verið rakin til þess að ökumaður hafi sofnað við
stýrið vegna þreytu út af kæfisvefni. Kæfisvefn eykur líka til muna
líkur á háþrýstingi og blóðrásartruflunum í hjarta- og heila.
Kæfisvefn er helmingi algengari hjá körlum en konum
og greinist oftar hjá einstaklingum eftir fertugt. Ofþyngd/offita
eykur líka verulega líkur á kæfisvefni. Áfengi og önnur slævandi
lyf, mikil þreyta, stórir hálskirtlar, ofnæmi og kvef geta einnig
haft áhrif.
Hrotur og kæfisvefn hafa ekki einungis áhrif á þann
sem hrýtur, heldur getur verið hvimleið truflun fyrir maka eða aðra
sem á þrufa að hlýða og verið bein ástæða þess að þeirra svefn er
líka skertur.
Kæfisvefn er ástand sem ber að taka alvarlega. Að
halda sér í góðu líkamlegu formi og kílóunum sem næst kjörþyngd
skiptir miklu máli. Náist ekki viðunandi árangur með heilbrigðum
lífsstíl, er sjálfsagt að ræða málið við heilmilislækninn, sem
getur bent á aðrar leiðir til úrbóta. Meðferð við kæfisvefni, fer
eftir hver orsökin er – t.d. að fjarlægja stóra háls-/nefkirtla,
gefa ofnæmislyf eða tengjast öndunarvél sem eykur þrýsting á
innöndunarlofti þegar farið er að sofa á kvöldin.